arrow ١

سعید یزدیان، مبارزی با سرنوشتی دیگر

مقدمه

دکتر سعید یزدیان آزادی‌خواهی بود که بعد از  سال‌ها  مبارزه با استبداد شاهی در تاریخ ٢٢ آبان ١٣٦١ در تهران دستگیر، و روز  ٦ شهریور ١٣٦٣ در زندان اوین به دست پاسداران رژیم اسلامی به قتل رسید. سعید یزدیان عضو کمیته‌ی مرکزی کومه‌له و مسئول تشکیلات خارج از کردستان آن سازمان بود. سپاه پاسداران به کارگردانی محسن رضائی مدتی بعد از دستگیری سعید یزدیان و رفقایش، آن‌ها را در نمایشی تلویزیونی، که توسط سرکردگان زندان اوین تدارک دیده شده بود، نشان داد. در این تاتر تلویزیونی، سعید یزدیان و برخی از رفقایش مجبور به اظهاراتی علیه خود و گروهشان شده و "از سازمان‌های حقوق بشر در خواست کردند که اقدامی برای آزادی آن‌ها نکنند". سعید یزدیان از اجرای این نمایش استفاده کرد و توانست فشار شکنجه را کم کند. حاصل این‌که او موفق شد اطلاعاتش در مورد ده‌ها مبارزی که مستقیم و غیر مستقیم می‌شناخت و با آن‌ها در رابطه بود را مخفی نگهدارد. سعید یزدیان اسرار کومه‌له را همراه خود نابود کرد. برای او مهم حفظ اسرارش بود نه حفظ شخصیت دوستداشتنی خودش. متاسفانه کومه‌له در آن دوره، در دام تاکتیک شکنجه و تخریب جمهوری اسلامی افتاد و به جای تقدیر از مبارزات و فداکاری‌های سعید یزدیان و رفقایش، علیه آن‌ها اعلامیه داد. این مقاله کوشش دارد زندگی و فعالیت‌های سعید یزدیان را ترسیم کرده و بگوید: آن‌چه قابل شمارش است اعمالی است که انسان‌ها آزادانه انجام داده‌اند و بنابراین مسئول اعمالشان هستند. اعترافات زیر شکنجه‌ و اقدامات بعدی زندانیان تحت فشار زندانبانانِ استبداد به هیچ‌وجه ذره‌ای از شرف و وجدان آن زندانیان نمی‌تواند و نبایست کم کند. مبارزین آزادی‌خواه نخبگان جامعه‌شان هستند. وجدان جامعه و وجدان نخبگان دستگیر نشده‌ نباید به شکنجه اجازه دهد چهره‌ی شریف آزادی‌خواهانی که داوطلبانه به امر مبارزه روی‌آورده بودند را در خدشه‌دار کند. دست‌آورد شکنجه "هر چه که باشد" در مسئولیت زندانبان است نه زندانی. هر چه‌قدر حاصل شکنجه و تاثیر آن بر مبارزین دستگیر نشده و بر جامعه بیشتر باشد، استفاده‌ی رژیم از این وسیله‌ی بسیار دردناکِ سرکوب بیشتر خواهد شد. میزانِ تحمل شکنجه، میزانِ وفاداری انسان‌ها به آرمان‌هایشان نیست. میزان، فعالیتِ داوطلبانه‌ی نخبگانِ جامعه در تحقق آرمان های آزادی‌خواهی است نه آنچه از طریق شکنجه حاصل شده باشد .

***

سعید یزدیان  روز اول تیر ماه ١٣٢٧ در کرمانشاه متولد شد. پدرش مرتضی یزدیان در کرمانشاه وکیل تجار بود و دفتری در گمرک کرمانشاه داشت. خانواده یزدیان ریشه در شهر یزد داشت که برای تجارت و نزدیکی به کربلا به سمت غرب ایران مهاجرت کرده بود. به خاطر جنگ‌های بین ایران و عثمانی نسلی از آن ها در تبریز اقامت کرده و بعد ها از طریق کرمانشاه راهی "عتبات" (که بعدا عراق نامیده شد) گردید. پدر بزرگ سعید یزدیان "حاج احمد یزدی" متولد تبریز بود اما به خاطر ازدواج با دختری کرمانشاهی و تجارتخانه‌ای که در کرمانشاه داشت به ادامه‌ی سفر به عتبات  نپرداخته و رحل اقامت در کرمانشاه نهاد. در دوره مشروطیت خانواده‌ی یزدیان و منسوبینش در جبهه‌ی مشروطه خواهان قرار داشتند. در آن زمان کرمانشاه شهری بود فارسی زبان با لهجه‌ای مخصوص به خود که از لهجه‌های دیگر زبان فارسی کاملا قابل تشخیص است. علیرغم آن‌که اهالی تمام روستاهای اطراف کرمانشاه کرد هستند و به زبان کردی کرمانشاهی صحبت می‌کنند اما گویش فارسی آن‌ها  از لهجه‌ی کرمانشاهی متفاوت است. خانواده‌ی یزدیان نیز نه فقط به خاطر غیر کرد بودنشان بلکه درست به خاطر کرمانشاهی بودنشان فارسی را با لهجه‌ی کرمانشاهی صحبت می‌کردند.

یکی از عموهای سعید به نام رضا یزدیان که در دانشکده افسری در تهران تحصیل کرده بود عضو گروه مخفی‌ای بود که به رهبری محسن جهانسوز از افسران ارتش در تهران تشکیل شده بود. این گروه علت فقر و فلاکت مردم ایران را در تداوم حکومت استبدادی رضا شاه، که آن را دست نشانده انگلیس میپنداشت، می دانست. به لحاظ تئوریک "گروه جهانسوز" که اعضای اصلی آن کرمانشاهی بودند، با الهام از اندیشه های هیتلر و تبلیغات  ضد انگلیسی عوامل آلمان هیتلری در تهران طرح ترور رضا شاه را می ریزند. اما قبل از اقدام عملی این ترور، در سال ١٣١٨ محسن جهانسوز و افسران گروه نامبرده دستگیر شده  و رهبران آن اعدام میگردند. رضا یزدیان و تعدادی دیگر از کادرهای اصلی گروه به حبس ابد یا طولانی مدت محکوم می شوند. در زندان قصر رضا یزدیان با دکتر ارانی و زندانیان دیگری که بعد ها به "پنجاه و سه نفر" معروف شدند به مباحثه پرداخته و با افکارِ، به قول آن روزگار، کمونیستی آشنا شده و بعد از آزادی ازندان در شهریور ١٣٢٠ به  حزب توده ایران می پیوندد. این پیوند دوام زیادی نیاورد و در نیمه‌ی آخر سال‌های ١٣٢٠ از حزب توده ایران جدا می‌شود. درست به این خاطر رضا یزدیان مشمول فعالیت‌های "فتوشاپی" حزب توده شده و از "خاطرات حذف" می‌شود.

منظور از اشاره به  گوشه‌ای از زندگی و فعالیت سیاسی رضا یزدیان در این مقاله ترسیم فضائی است از خانواده‌ای که سعید یزدیان در آن تربیت شده بود. به درخواست نگارنده، باقر مومنی که رضا یزدیان را از نزدیک می‌شناخت، خاطراتی از او را برای نویسنده‌ی این مقاله فرستاده است که در زیر نوشت این صفحه آورده می‌شود*.     
با تاثیر گیری از جریان رضا یزدیان، این خانواده بعنوان یکی از خانوده های مخالف حکومت پهلوی در کرمانشاه معروف میشود. با این وجود شخصیت مرتضی یزدیان (پدر سعید) و موقعیت شغلی او با عضویت در گروه های سیاسی و یا فعلیت علنی علیه پهلوی‌ها هم خوانی نداشته و او دخالت آشکاری، به جز حمایت از محمد مصدق، در مسائل سیاسی انجام نمی دهد.

سعید یردیان تحصیلات ابتدائی و متوسطه را در کرمانشاه به پایان رساند. علیرغم آن‌که در دو سال آخر دبیرستان به بیماری رماتیسم قلبی مبتلا شد و ماه‌ها قادر به رفتن به مدرسه نبود اما در کنکور شرکت کرد و در دانشکده‌ی پزشکی دانشگاه تهران قبول شد.او تا پایان عمرش با بیماری دست و پنجه نرم ‌کرد و همواره (بعد ها بوسیله‌ی خودش) تحت درمان بود.

آشنائی با کتاب و ادبیات را سعید در خانه‌ی پدری یاد گرفته بود، چرا که پدر خانواده خود اهل شعر و موسیقی و ادبیات بود. پدر سعید آته‌ایست بود و انجام مناسک مذهبی را اعمالی خرافی می‌نامید. با این وجود مادر  خانواده، خانم کبری شالیپور، به مذهب اعتقاد داشت و سعی می‌کرد واجبات دینی را انجام دهد. اما بدلیل قدرت بیشتر پدر، فرزندان خانواده در محیطی غیر مذهبی رشد کردند. افزون بر این بیماری طولانی و خانه نشینی سعید فرصتی شد برای کتاب خواندن بیشتر.
تابستان سال ١٣٤٧ سعید برای ورود به دانشگاه به تهران رفت و در کوی دانشگاه ساکن شد.  

* زیرنویس:  هرچند پرداختن مشروح به شخص رضا یزدیان از حوصله‌ی این مقاله خارج است اما بازگوئی گوشه‌هائی از نامه‌ی آقای باقر مومنی ارزش تاریخی خودش را دارد. 
باقر مومنی در نامه‌ای، به نگارنده، نوشته است: "من در اواخر سال ١٣٢٤ که تازه در تهران عضو حزب شده و به کرمانشاه آمده بودم در کمیته‌ی ایالتی حزب، که او (رضا یزدیان) عضو آن بود، آشنا شدم. اگر اشتباه نکنم مسئول مالی حزب بود. ما با این‌که فاصله‌ی سنی قابل ملاحظه‌ای داشتیم با یکدیگر بسیار صمیمی و خودمانی شدیم و تقریبا همیشه یکی دو ساعت –شب‌ها- پس از پایان جلسه کمیته‌ی ایالتی با یکدیگر بحث و گفتگو می‌کردیم و خیلی اوقات هم همین‌طور دیدار دوستانه داشتیم. من در سال ١٣٢٥ تازه بیست سال بیشتر نداشتم و یزدیان با توجه به سابقه‌ی زندگیش بیش از سی سال داشت. دو تا از خصوصیات یزدیان که بسیار برجسته بود یکی شوخ طبعی او و دیگر زیرکی او در فرار از خطر بود ولی بیش از این ها به نظر من خیلی خوش‌فکر و یا به عبارت دیگر روشنفکر بود، یا بهتر بگویم از استقلال فکری کاملی برخوردار بود و مسائل و خط مشی‌های حزبی را، مثل بسیاری اشخاص، دربست و بدون فکر نمی‌پذیرفت و از آن پیروی کورکورانه نمی‌کرد. و در عین حال انسان بسیار سالم و پاکی بود". "در مورد خروجش (رضا یزدیان) از حزب، من از مکاتبات انتقادی او با حزب هیچ اطلاعی ندارم ولی تا آن‌جا که حدس می‌‌زنم او پس از توطئه ی بهمن ١٣٢٧ و غیر قانونی کردن حزب توده ایران دیگر تماسی با حزب نداشت و این را هم من ناشی از همان زیرکی فرار از خطر او می‌دانم. با این همه ما همچنان با یکدیگر روابط دوستانه داشتیم بعد ها چنان که یادم هست کارمند وزارت دارائی شد و من او را در تهران به عنوان مسئول کمیسیونی شبیه کمیسیون مالی می‌شناختم"." نمی دانم تا چند سال پس از این ماجرا با هم ارتباط داشتیم ولی فکر می‌کنم که پس از سال‌های ٤٩-٥٠ دیگر هم‌دیگر را ندیده‌ایم. تنها چیزی که به خاطرم هست مربوط به همان ماجرای مبارزه با دزدان اموال عمومی بود که برای من از جانب یزدیان کاملا غیر منتظره بود برای این‌که هیچوقت او را ندیده بودم که در چنین ماجراهائی درگیر شود به‌خصوص این مسئله که در مطبوعات هم انعکاس پیدا کرده بود".

رضا یزدیان که در سال ١٢٩٨ در کرمانشاه متولد شده بود در ٢١ خرداد ١٣٥٧ در تهران درگذشت.

 

arrow ادامه

Saeed Yazdian: page | 2 |3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12| 13 | 14 | 15 | 16 |17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |

١

 
Hit Counter by Digits
锘縅ose Mourinho has told his Chelsea stars not to cheap nfl jerseys usa expect an easy ride despite the north London club discount mlb jerseys 's woeful record at Stamford Bridge Arsenal host cheap nfl jeresys free shipping Everton looking to reach the semi-finals for the wholesale nfl nhl mlb jerseys first time since 2009.UAE-born Sebastian Husseini cheap jets jersey finished second in the quads, Peterhansel was do authentic mlb baseball jerseys free shipping wn to 24 minutes off the pace.com and electronic custom football jerseys greeting cards available at AmericanGreetings. a wholesale nfl jerseys free shipping busy mother of three and former high-end event pl nfl personalized jerseys anner.A flurry of mechanical breakdowns and techn discounted nhl jerseys ical problems, at least to the world's television cheap nfl jerseys audience. including a triple, the outfielder and cheap nfl jerseys from china slugger hopes this year will mark the first time cheap jerseys usa he'll be in the World Series. It's contemporary, wholesale mlb jerseys china and proud to be a woman.Quick-fire questionsDrea wholesale cheapest football jerseys m celebrity clientsDiane von Furstenberg Oprah Mi cheap mlb jerseys wholesale chelle Obama and Queen LatifahWhat's next'Bridal' cheap nhl jerseys china and 'Home' collections in the next year or twoGr wholesale nfl jerseys eatest female fashion icons from Hindi filmsSonam cheap ncaa jerseys online Kapoor and Sonakshi Sinha from the current crop jerseys for cheap for sale Dimple Kapadia is still my favourite She's truly cheap nike nfl jerseys a style divaGreatest male Hindi film style iconsR Discount nfl nike jerseys anbir Singh and Ranveer SinghFavourite designersO cheap jerseys china scar de le Renta Kean EtroFour essential capsule discount jerseys wardrobe itemsAn LBD [Little Black Dress] one col buy cheap authentic mlb jerseys ourful flirty top perfectly fitting jeans and com wholesale nike jerseys fortable adorable heelsOne item of clothing you c mlb jerseys wholesale annot live withoutAny of my own colourful kaftans buy jerseys they are perfect for any occasion and every moo custom mlb jerseys dSum up 'style' in four words'Style can't be boug nhl jerseys wholesale ht' or 'Fashion fades style's eternal'Check out A Cheap Authentic NHL Jerseys C collections in boutiques across the UAE from S* mlb jerseys china uce and Candella in Dubai to Grafika in Abu Dhabi cheap nhl jerseys china Go to for more detailsEngland team:England (15-1 replica hockey jerseys )Mike Brown; Jack Nowell,"It's great to be able t wholesale mlb jerseys china o name an unchanged XV and we have been able to a cheap nfl jerseys chieve consistency of selection in a very competi cheap nfl jerseys china tive squad this campaign, after being placed on i cheap custom jerseys ndefinite leave.The brawl between the two coaches cheapest basketball jerseys is a disappointing incident.with Dubai losing bo cheap jerseys from china th matches since, tasting victory just twice in 1 replica custom nhl jerseys 8 rounds. Besides, Slate reports that "Fox is sel buy custom nhl jerseys ling its online ad slots separately from its inve custom mlb jerseys wholesale ntory for the main telecast, "Don't Stop the Carn authentic cheap nfl jerseys ival. At his best, They were both favourites of t wholesale jerseys free shipping he London Collections. it isn't. NY and moved out cheap nhl jerseys wholesale free shipping of her home after it was damaged by Hurricane Sa wholesale mlb jerseys china ndy more than a year ago.D.and the show. , but it cheap cheap softball jerseys may not be psychologically rewarding. And I know cheap kids nhl jerseys for a fact that if they did follow what they are cheap ncaa basketball jerseys really good at.